Η Ιερά Εξέταση και τα εκκλησιαστικά δικαστήρια – «Ιερές» θηριωδίες στο όνομα της πίστεως και του…χρήματος.

Ιερά Εξέταση είναι ένας γενικός όρος που αναφέρεται στην εκδίκαση από την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία υποθέσεων που αφορούσαν ομάδες ή μεμονωμένα άτομα τα οποία βαρύνονταν με την κατηγορία της αίρεσης.
Ο όρος μπορεί να αναφέρεται σε Ρωμαιοκαθολικό εκκλησιαστικό δικαστήριο ή άλλο θεσμό με σκοπό την καταπολέμηση και καταστολή των αιρέσεων, σε έναν αριθμό ιστορικών κινημάτων κάθαρσης κατά των αιρέσεων ή στη δίκη συγκεκριμένων ατόμων με την κατηγορία της αίρεσης.
Ο θεσμός αυτός είναι πολύ γνωστός λόγω του τρόπου διενέργειας των ανακρίσεων βάσει των οποίων συγκεντρώνονταν στοιχεία για τις δίκες ή ομολογίες, με απάνθρωπα βασανιστήρια.

Εκφάνσεις της Ιεράς Εξέτασης
Οι ιστορικοί αναγνωρίζουν τέσσερις διαφορετικές εκφάνσεις της Ιεράς Εξέτασης: τη μεσαιωνική, την ισπανική, την πορτογαλική και τη ρωμαϊκή. Λόγω του αντικειμενικού της στόχου, που ήταν η καταπολέμηση των αιρέσεων, η Ιερά Εξέταση είχε δικαιοδοσία τυπικά μόνο επί των βαπτισμένων μελών της Εκκλησίας (τα οποία συνήθως αποτελούσαν την συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού). Οι μη χριστιανοί κατηγορούμενοι μπορούσαν εντούτοις να περάσουν από δίκη για βλασφημία σε λαϊκά δικαστήρια. Επίσης οι περισσότερες δίκες μαγισσών γίνονταν από λαϊκά δικαστήρια.

Ο ρόλος της ελληνικής ορθόδοξης Εκκλησίας κατά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης

«Πάψετε το χερουβικό κι ας χαμηλώσουν τα άγια, παπάδες πάρτε τα γιερά και σεις κεριά σβηστήτε, γιατί είναι θέλημα Θεού η Πόλη να τουρκέψει».
Εικόνα: Ο πατριάρχης Γεννάδιος με τον Σουλτάνο και οι πατριάρχες Κύριλλος Λούκαρις και Ιερεμίας ο Τρανός. O Κύριλλος έπεσε θύμα της συνωμοσίας επισκόπων στα πλαίσια του πλειστηριασμού του πατριαρχικού θρόνου. Ο Ιερεμίας φέρεται ως ο τελευταίος πατριάρχης που έφερε το πλατύγυρο σκιάδιο που του αφαίρεσε ο Σουλτάνος για να τιμωρήσει τον Ανώτατο υπάλληλό του.

Η συμβολή του ορθοδόξου κλήρου στην πτώση της Κωνσταντινούπολης υπήρξε καθοριστική και οφείλουμε να του την αναγνωρίσουμε. Το γεγονός επιτεύχθει με συντονισμό 4 παραγόντων:
α) Αποψίλωση του στρατού λόγω μοναχισμού
β) Ψυχολογικό πόλεμο πως η Πόλη πέπρωται να πέσει
γ) Παρασκηνιακές συνεννοήσεις και αυτομολήσεις με και προς τον εχθρό
δ) Σαμποτάζ της βοήθειας των δυτικών

Ο Μαύρος Θάνατος

Το 1347 ξεκίνησε στην Ευρώπη μια μεγάλη επιδημία που σκόρπισε τον όλεθρο στις ευρωπαϊκές πόλεις και την ύπαιθρο. Την εποχή εκείνη δεν είχε ανακαλυφθεί ποια ήταν η αιτία της επιδημίας. Σήμερα γνωρίζουμε ότι η νόσος αυτή, που επιστημονικά λέγεται ‘βουβωνική πανώλη’ (πανώλη=πανούκλα), προκαλείται από ένα βακτήριο που μέσω του τσιμπήματος των ψύλλων μεταφέρεται από τρωκτικά, όπως τα ποντίκια, στον άνθρωπο. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν μελανώματα σε διάφορα σημεία του σώματος (απ’ όπου και η ονομασία «Μαύρος Θάνατος»), υψηλό πυρετό, πόνους στα άνω και κάτω άκρα, αιμόπτυση και πρήξιμο των λεμφαδένων. Η εξέλιξη της νόσου, από την εκδήλωση των πρώτων συμπτωμάτων μέχρι τον θάνατο, ήταν υπόθεση τριών-τεσσάρων ημερών. Σήμερα υπάρχει εμβόλιο και θεραπεία για τη νόσο αυτή, όμως κατά τον Μεσαίωνα, οι ιατρικές γνώσεις ήταν πολύ περιορισμένες, ενώ οι σχεδόν ανύπαρκτες συνθήκες υγιεινής και καθαριότητας ευνοούσαν τη μετάδοση της πανώλης.

Η αρρώστια πρωτοέφθασε στην Ιταλία από την Κεντρική Ασία. Σύντομα η Ιταλία μετατράπηκε σε ένα φρικιαστικό τοπίο θανάτου, καθώς λέγεται ότι ο μισός πληθυσμός της υπέκυψε στην ασθένεια. Ο "Μαύρος Θάνατος διέσχισε την Ισπανία, τη Γαλλία, την Αγγλία, τη Γερμανία και το 1349 έφτασε στη Σκανδιναβία και τη Ρωσία. Το 1/3 του πληθυσμού της Ευρώπης, περισσότεροι από 25 εκατομμύρια άνθρωποι, πέθαναν σε διάστημα λίγων δεκαετιών.

Οι δρόμοι πόλεων και χωριών είχαν γεμίσει με πτώματα, ενώ πολλές φορές δεν είχε απομείνει κανένας ζωντανός για να τα θάψει. Όσοι παρέμεναν υγιείς, εγκατέλειπαν τον τόπο τους προσπαθώντας να γλιτώσουν. Οι Αρχές των πόλεων προσπάθησαν να αντιμετωπίσουν την επιδημία απομονώνοντας τους ασθενείς από τους υγειείς και βάζοντας σε καραντίνα τα πλοία που έφθαναν στα λιμάνια. Οι πολίτες προσπαθούσαν με αυτοσχέδιους τρόπους να διώξουν την πανώλη. Πολλοί πίστευαν ότι μεταδιδόταν μέσω του αέρα και προσπαθούσαν να καταπολεμούσαν την ανυπόφορη οσμή που προκαλούνταν από τα πτώματα, νομίζοντας ότι έτσι θα προφυλάγονταν από τη νόσο. Σε κάποιες πόλεις χτυπούσαν τα καμπαναριά των εκκλησιών πιστεύοντας ότι ο δυνατός ήχος θα έδιωχνε την πανώλη. Και φυσικά τα φυλαχτά και τα ξόρκια δεν είχαν τελειωμό.

Κάποιοι πίστευαν ότι η πανώλη ήταν τιμωρία από τον Θεό και αυτομαστιγώνονταν δημοσίως στις πόλεις, θεωρώντας ότι έτσι θα εξιλεώνονταν για τις αμαρτίες του κόσμου, όπως έκανε και ο Χριστός. Ο Πάπας καταδίκασε τις πράξεις αυτές. Μέσα σε αυτή την ατμόσφαιρα θανάτου, ενισχύθηκε η ηθική διαφθορά και οι βαρβαρότητες ιδίως εναντίον των Εβραίων, που θεωρήθηκαν υπαίτιοι για την πανδημία και σφαγιάστηκαν κατά χιλιάδες εκείνη την εποχή στην Ελβετία, τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ιταλία. Τα τεράστια ποσοστά θνησιμότητας προκάλεσαν φυσικά και κρίση στην οικονομία. Οι οφειλέτες πέθαιναν και οι δανειστές τους δεν μπορούσαν να πάρουν πίσω τα χρήματά τους. Τα εργατικά χέρια μειώνονταν δραματικά και υπήρχε τεράστια ζήτηση για τεχνίτες και εργάτες, οι οποίοι ζητούσαν μεγαλύτερους μισθούς. Στην ύπαιθρο ολόκληρα χωριά ξεκληρίζονταν και ερειπώνονταν, ενώ η αγροτική παραγωγή μειωνόταν διαρκώς, αφού δεν υπήρχαν αγρότες για να καλλιεργήσουν τη γη. Ο Μαύρος Θάνατος άγγιξε τους πάντες, πλούσιους ή φτωχούς, και πολλοί πίστευαν ότι θα σήμαινε το τέλος του κόσμου, αφού εκδηλώθηκε μάλιστα πολλαπλές φορές κατά τη διάρκεια του 15ου αιώνα.